Przejdź do głównej treści strony

Idea

Festiwal Prapremier 2019: Nie/obecne

Nie/obecne – hasło tegorocznej edycji Festiwalu Prapremiery każe pytać o intelektualne i krytyczne

wyzwania stojące przed nowoczesnym teatrem. Dlatego w trzydziestą rocznicę zmiany ustroju,

chcielibyśmy poprzez medium teatru przyjrzeć się tematom, figurom, praktykom i emocjom, które są

nieobecne lub słabo obecne w demokratycznej przestrzeni publicznej. Interesują nas także głosy tych

grup, które po latach marginalnej obecności w życiu publicznym i dyskursie medialnym, w ostatnim

czasie za sprawą przemian świadomości społecznej i dzięki sile własnej politycznej aktywności,

zaczęły być mocno słyszalne. Jedne z najbardziej wyrazistych przykładów takich działań to sejmowy

protest osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów oraz paraliżujący polskie szkoły strajk

nauczycieli. Celem obu protestów była walka o godne warunki życia. Chcemy pytać o to, czy teatr

może pomóc we wzmacnianiu wyrazistości głosów oburzenia oraz czy jest w stanie stworzyć

przestrzeń, w której zostaną one na serio wysłuchane i przedyskutowane. Pragniemy przez to

sprawdzić, czy teatr jest gotowy włączyć się w budowanie struktur demokratycznego społeczeństwa i

czy potrafi stawać się instytucją prawdziwie publiczną a więc forum ścierania się różnorodnych racji,

poglądów, potrzeb i ich interpretacji, ale także miejscem jednoczenia się różnych grup w celu

sprawdzenia swojej liczebności i siły.

Niekiedy jednak to, co nieobecne, oznacza nie tyle to, co przemilczane, ile to, co celowo ukryte przed

oczami obywateli. Nieobecność w dobie postprawdy przybiera często groźne oblicze manipulacji

faktami i statystykami, politycznego kłamstwa, medialnej propagandy lub podważania autorytetu

analiz naukowych. Niektóre spośród prezentowanych na festiwalu produkcji stawiają więc sobie za

cel badawcze przyglądanie się rzeczywistości społecznej i politycznej, albo dociekanie przyczyn, dla

których zafałszowane narracje są wygodne i atrakcyjne.

W czasie komponowania programu tegorocznej edycji zależało nam również na wyeksponowaniu

stanowisk rewizyjnych, spojrzeń wstecz na historię i teksty kultury, które zamknięte w nowe,

prapremierowe opowieści zwracają uwagę na wątki dotychczas w ich lekturze pomijane albo

niezauważane. Pragniemy także zwrócić uwagę na te momenty, w których teatr patrzy sam na siebie i

sprawdza, jakich głosów i do kogo należących wolał do tej pory nie słyszeć. Ale interesuje nas również

używanie przez twórców medium teatralnego do uobecniania jednostkowości, do opowiadania o

własnych i cudzych doświadczeniach, przeżyciach, emocjach, do dzielenia się intymnymi historiami,

wspomnieniami i prywatnymi poglądami.

Spektakle, które pokazane zostaną w czasie tegorocznej edycji festiwalu na różne sposoby

rozpoczynają więc grę między obecnością a nieobecnością, ukryciem i ujawnieniem. Robią to często

w zaskakującej, queerowej, żartobliwej albo spektakularnej formie. W tym roku widzowie Prapremier

będą mogli zobaczyć aż piętnaście produkcji. Obok przedstawień granych na dużej scenie,

zaprezentowane zostaną spektakle małoformatowe – pokazywane w kameralnych przestrzeniach,

oszczędne wizualnie (co nie znaczy, że mniej pomysłowe), kładące nacisk na bezpośrednie, bliskie

spotkanie z widzem. Mamy poczucie, że takie właśnie produkcje stanowią nurt coraz silniej obecny

na polskich scenach, który zaczyna zmieniać przyjęte dotąd w instytucjach reguły gry. Właśnie z tego

powodu chcieliśmy dać im sporo miejsca w tegorocznym programie.

 

Zapraszając na Prapremiery mierzące się z tym, co nie/obecne, mamy nadzieję, że doświadczenia, które proponujemy uczestnikom będą prowokowały ich do gorących dyskusji po spektaklach w tradycyjnych już spotkaniach z zaproszonymi twórcami.

 

Katarzyna Waligóra